Bài phát biểu nhận Huân chương Quốc Công – Tước Hiệp sỹ

Kính thưa Ngài Đại sứ,

Kính thưa quý vị, thưa các bạn thân mến,

Trước khi bắt đầu phần phát biểu của mình, tôi xin được trân trọng ghi nhận sự hiện diện của các đại diện từ Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam – VUSTA: ông Phạm Ngọc Linh, ông Lê Công Lương, ông Trần Xuân Việt, bà Nguyễn Thị Thanh Huyền, và ông Nguyễn Thanh Hải.

VUSTA là cơ quan chủ quản của SCDI, và trong suốt 16 năm hình thành và phát triển của tổ chức chúng tôi, VUSTA đã luôn dành cho chúng tôi sự định hướng, hỗ trợ và đồng hành vô cùng quý báu. Việc được lãnh đạo VUSTA hiện diện tại buổi lễ hôm nay là một niềm vinh dự lớn đối với chúng tôi.

Tôi cũng xin được trân trọng ghi nhận các đồng sáng lập, các thành viên Hội đồng, cùng các đồng nghiệp tại SCDI, cũng như các đối tác cộng đồng mà chúng tôi đang hợp tác. Chúng ta đã kề vai sát cánh, cùng nhau trải qua những giai đoạn thuận lợi cũng như khó khăn, để theo đuổi sứ mệnh chung là xây dựng một xã hội bao trùm và không ai bị bỏ lại phía sau.

Cuối cùng, tôi xin được gửi lời cảm ơn tới gia đình của mình. Trong suốt chặng đường sự nghiệp, gia đình luôn ở bên cạnh tôi, ủng hộ cả tôi và công việc của SCDI bằng sự động viên bền bỉ và vững chắc. Hôm nay đặc biệt ý nghĩa đối với tôi, bởi đây là lần đầu tiên gia đình tôi có mặt tại một dịp như thế này.

—-

Được đứng ở đây hôm nay vừa là một vinh dự lớn, vừa là một khoảnh khắc vô cùng xúc động đối với tôi.

Cha tôi tham gia cách mạng khi Việt Nam ở dưới chế độ thực dân Pháp. Khi đó, ông chỉ mới là một thiếu niên. Giống như nhiều thanh thiếu niên cùng thế hệ, ông mang trong mình niềm tin sâu sắc vào nền độc lập của đất nước. Năm mười chín tuổi, ông bị chính quyền thực dân Pháp bắt giữ, giam cầm và tra tấn.

Người ta có thể nghĩ rằng một trải nghiệm như vậy chỉ để lại sự cay đắng. Nhưng điều đáng ngưỡng mộ ở cha tôi là điều đó đã không xảy ra.

Dù đã trải qua tất cả những điều ấy, ông vẫn luôn giữ sự quan tâm sâu sắc đối với văn hóa và đời sống trí tuệ của Pháp. Ông ngưỡng mộ sự phong phú của văn học, triết học và các tư tưởng của Pháp. Ông thậm chí còn cố gắng học tiếng Pháp. Đối với ông, lịch sử luôn phức tạp. Bên cạnh những xung đột, ông tin rằng vẫn tồn tại những giá trị - những giá trị của lý trí, của chủ nghĩa nhân văn và của tự do tư tưởng - mà ông vô cùng trân trọng.

Hôm nay tôi nghĩ về ông rất nhiều, bởi cuộc sống đôi khi khiến lịch sử quay trở lại một vòng trọn vẹn.

Nhiều năm sau trải nghiệm của cha tôi, tôi kết hôn với một người đàn ông Pháp. Chồng tôi, Dominique Ricard, lần đầu đến Việt Nam khi làm việc với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) trong các chương trình về HIV. Chính trong thời gian đó, chúng tôi gặp nhau và bắt đầu cùng làm việc, vận động cho các chương trình giảm hại tại Việt Nam.

Đó là những năm tháng nhiều khó khăn, khi sự kỳ thị còn rất nặng nề và khái niệm giảm hại vẫn còn mới mẻ, thậm chí gây nhiều tranh cãi. Nhưng Dominique đã luôn đứng vững bên cạnh các đồng nghiệp và cộng đồng tại Việt Nam, thúc đẩy những cách tiếp cận dựa trên khoa học, lòng trắc ẩn và phẩm giá.

Anh cũng là người đầu tiên giới thiệu cho tôi những giá trị của nước Pháp: Tự do, Bình đẳng, Bác ái (Liberté, Égalité, Fraternité) - những giá trị mà anh luôn sống và theo đuổi.

Năm ngoái, con trai chúng tôi đã trúng tuyển vào ngôi trường mơ ước của mình, École Normale Supérieure tại Paris. Khi nhìn lại hành trình này - từ nhà tù nơi cha tôi từng bị giam cầm đến việc con trai tôi học tập tại Pháp - tôi nhận ra rằng lịch sử không đứng yên. Lịch sử luôn vận động, và đôi khi cũng chữa lành những vết thương của quá khứ.

Đó là một hành trình mà cha tôi có lẽ chưa bao giờ có thể hình dung được.

Thưa Ngài Đại sứ,

Hôm nay tôi vô cùng vinh dự khi được nhận Huân chương Quốc Công của Cộng hòa Pháp (Chevalier de l’Ordre national du Mérite). Tôi đón nhận vinh dự này không chỉ như một sự ghi nhận dành cho cá nhân tôi, mà trên hết như một sự tri ân đối với rất nhiều đồng nghiệp, thành viên cộng đồng và các đối tác, những người đã không ngừng nỗ lực để xây dựng một cách tiếp cận nhân văn hơn trong ứng phó với các thách thức về y tế công cộng tại Việt Nam.

Trong hơn hai thập kỷ qua, tôi có may mắn được làm việc cùng các cộng đồng bị ảnh hưởng bởi HIV, việc sử dụng ma túy, nghèo đói và sự kỳ thị - những cộng đồng thường không được nhìn thấy, đôi khi bị hiểu sai, và quá thường xuyên không thể tham gia vào hệ thống có thể bảo vệ họ.

Thông qua công việc của SCDI, cùng với các đồng nghiệp và các đối tác cộng đồng tận tâm, chúng tôi đã cố gắng chứng minh một nguyên tắc đơn giản: một nền y tế công cộng hiệu quả bắt đầu từ việc thừa nhận rằng mỗi con người đều có phẩm giá bình đẳng.

Các chính sách và chương trình là rất quan trọng, nhưng sự thay đổi thực sự chỉ xảy ra khi chúng ta lắng nghe những người mà tiếng nói của họ hiếm khi được lắng nghe - và khi chúng ta cùng họ xây dựng các giải pháp.

Nước Pháp đã đóng một vai trò ý nghĩa trong hành trình này. Tôi đặc biệt muốn bày tỏ lòng biết ơn tới Tiến sĩ Didier Laureillard, điều phối viên của ANRS | MIE tại Việt Nam.

Thông qua sự dẫn dắt của ông, mối quan hệ hợp tác chặt chẽ giữa ANRS và SCDI đã được xây dựng, tạo điều kiện cho những hợp tác khoa học kết nối giữa nghiên cứu, y tế công cộng và hoạt động cộng đồng.

Nếu chồng tôi là ngôi sao Bắc Đẩu trong cuộc đời, thì Didier chính là ngôi sao Bắc Đẩu trong công việc của tôi. Sự chính trực, cam kết với các giá trị nhân văn và sự kiên định với chất lượng công việc ở mức cao nhất của ông đã ảnh hưởng sâu sắc đến con đường mà tôi theo đuổi.

Sự hợp tác giữa SCDI, các đối tác cộng đồng và ANRS | MIE cũng đã mở ra cánh cửa cho nhiều quan hệ hợp tác tiếp theo với các tổ chức khác của Pháp, đặc biệt là Trung tâm Pierre Nicole, L’Initiative của Expertise France, AFD và CIRAD.

Những sự hợp tác này cũng mang lại cho tôi và các đồng nghiệp cơ hội được gặp gỡ nhiều đồng nghiệp Pháp tuyệt vời, trong đó một số người đang có mặt tại đây ngày hôm nay.

Trong suốt những năm qua, SCDI và bản thân tôi đã trải qua không ít thời điểm đầy thách thức. Trong những lúc như vậy, các đối tác Pháp của chúng tôi luôn đứng bên cạnh và đồng hành cùng chúng tôi. Tôi vô cùng ngưỡng mộ sự chính trực của các bạn, và tôi hết sức biết ơn sự tin tưởng cũng như tinh thần đoàn kết đã duy trì và nuôi dưỡng mối quan hệ hợp tác này.

Sự ghi nhận ngày hôm nay cũng phản ánh tinh thần hợp tác rộng lớn hơn giữa Pháp và Việt Nam - một sự hợp tác được xây dựng trên khoa học, tinh thần đoàn kết và trách nhiệm chung.

Ở nhiều khía cạnh, điều này thể hiện giá trị “fraternité” – bác ái của nước Pháp: các bạn đã hỗ trợ chúng tôi trong công việc của mình, và hôm nay các bạn tôn vinh chính công việc đó. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc của mình đối với tinh thần hào hiệp và sự trân trọng này.

Thưa Ngài Đại sứ, thưa các bạn thân mến,

Trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với nhiều bất định mới - từ các đại dịch, những bất bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ y tế, đến sự giảm sút về tài trợ cho cộng đồng và các tổ chức xã hội — hơn bao giờ hết, chúng ta cần nhớ rằng sức khỏe không chỉ là một vấn đề kỹ thuật, mà còn là một vấn đề của công bằng và công lý.

Suy cho cùng, người ta không đánh giá một xã hội ở cách nó đối xử với những người quyền lực nhất, mà ở cách nó đối xử với những người dễ bị tổn thương nhất.

Niềm tin này đã định hướng cho công việc của tôi, và tiếp tục truyền cảm hứng cho nhiều lãnh đạo cộng đồng, những người làm công tác xã hội, các nhà nghiên cứu và các chuyên gia y tế đang nỗ lực mỗi ngày để bảo đảm rằng không ai bị bỏ lại phía sau.

Thay mặt SCDI và các cộng đồng mà chúng tôi phục vụ, tôi xin đón nhận vinh dự này với sự khiêm nhường, lòng biết ơn và cam kết mạnh mẽ được tiếp tục cống hiến.

Khi cha tôi biết rằng tôi sẽ nhận được huân chương này, ông đã vô cùng vui mừng. Ông thậm chí còn đùa rằng sẽ tổ chức một bữa cỗ ăn mừng ở làng. Dù ông không thể chờ đợi để chứng kiến khoảnh khắc này, tôi tin rằng ông đang dõi theo từ trên cao và mỉm cười.

Và tôi cũng tin rằng ông sẽ tự hào khi biết rằng những điều từng chia cắt lịch sử của chúng ta nay đã trở thành một cây cầu của sự hợp tác, tình hữu nghị và cam kết chung vì nhân loại.

Mong rằng tinh thần đối thoại, hợp tác và tôn trọng phẩm giá con người sẽ tiếp tục dẫn dắt những nỗ lực chung của chúng ta vì một thế giới khỏe mạnh hơn và nhân ái hơn.

Xin trân trọng cảm ơn.

 

Một vài hình ảnh tại buổi lễ